[Suy tư cùng ĐGH] - Cân bằng giữa những áp lực

Mỗi dịp tĩnh tâm tôi lại có thời gian nhìn lại ơn gọi của mình. Đó là một hành trình theo đuổi ước mơ từ ngày bé. Ở mỗi chặng của hành trình ấy Chúa đều có những gợi nhắc để tôi nhớ về ước mơ của mình, và trong âm thầm Chúa vẫn cho tôi đủ những ơn để tôi sống và thi hành sứ mạng. Có nhiều điều đẹp từ ơn gọi, và càng đẹp hơn nếu ơn gọi trổ sinh hoa trái, giúp ích cho nhiều linh hồn và được gìn giữ từ khi khởi sự cho đến hoàn tất. Nhưng thật không dễ bởi hành trình ơn gọi không thiếu những thất vọng, những thử thách, trong đó những áp lực có thể bào mòn ơn gọi mỗi ngày và thậm chí dập tắt một ơn gọi.

Hành trình ơn gọi trước hết thuộc về mỗi cá nhân. Chúa gọi mỗi người cách riêng tư. Không ai giống ai về cách thức và thời điểm mình được gọi. Cũng có thể xem đó là hành trình tự cải thiện bản thân và hoàn thiện trong ơn gọi với những đòi hỏi của đời sống và sứ mạng. Sự hoàn thiện này sẽ được chứng thực bằng phẩm vị trong Giáo hội. Nói cách khác, họ sẽ được chịu chức mà căn bản là chức Linh mục, bởi chức ấy đủ để một người thi hành mọi chức năng tư tế, cử hành hầu hết các bí tích và có nhiều cơ hội để phục vụ hơn. Cánh đồng lúc ấy như mở ra hoàn toàn, đầy hứng khởi và hứa hẹn. Song đây cũng là lúc những áp lực liên tiếp sẽ đến. Người linh mục sẽ muốn thiết lập ảnh hưởng cá nhân, xác lập vị thế của một người “phải có danh gì với núi sông.” Những gánh nặng cũng đến từ tình cảnh của Giáo hội hiện tại, vị thế Giáo hội giảm dần trong thế giới nhất là trước những sai phạm luân lý của hàng giáo sĩ. Những điều ấy ngày càng kéo vị mục tử xa dần đời sống cầu nguyện, sự kết hợp với Chúa, xa dần tiếng gọi nội tâm, nghĩa là xa dần nền tảng của đời tu, xa dần sự xoá mình, buông bỏ, mà mỗi người đã cam kết trước đó. Mất nền tảng, họ rơi vào những khủng hoảng, vô hướng và sụp đổ. Thật ra, hành trình của mỗi linh mục đều không khác với hành trình của các môn đệ. Công cuộc “chài lưới người” không nghiễm nhiên thành sự ngay khi Chúa gọi nhưng còn trải dài mãi cho đến ngày nhắm mắt xuôi tay, đến ngày các môn đệ có thể thốt lên như Chúa “thế là đã hoàn tất.” Chức vị là như thế, chức vị không được làm cho vị linh mục trở nên ảo tưởng, và từ ảo tưởng đi đến tự mãn, và hết lần này đến lần khác tìm những hư danh trần thế, xây dựng những công trình không phải cho Chúa mà cho cá nhân, tích tụ những dấu ấn. Có lẽ Chúa không cần những chiến sĩ làm cách mạng cá nhân cho bằng một đôi chân trần khiêm tốn, một đôi tay phục vụ và một khuôn mặt biết cúi xuống trên những phận người, như Chúa đã làm khi rửa chân cho các môn đệ và cúi xuống trên những tội nhân.  

Thứ đến, hành trình ơn gọi cũng là ước mơ của mỗi gia đình, mỗi giáo xứ, mỗi dòng tộc “nhà có vàng không bằng làng có cụ,” “một người làm quan cả họ được nhờ.” Ấy thật sự là một vinh dự lớn mà không phải ai cũng có được. Vinh dự này ban đầu có thể là niềm vui nhưng dần dà khi đôi diện với thực tế lại trở thành những kỳ vọng: “đi tu chẳng giúp gì được cho gia đình,” “đi tu mà hiền quá, chẳng có công trình gì, chẳng quyên góp được gì,” hay “cha giảng dở quá, nghiêm khắc quá, không chịu hoà đồng.” Đời tu khi ấy vô tình bị biến thành dịp của sự so sánh, trách móc, phê bình, chê bai hoặc âm thầm sau lưng, hoặc công khai trước mặt. Tình cảnh ấy khiến không ít linh mục gặp căng thẳng, thậm chí cần thời gian “cách ly” để trị liệu tâm lý. Với mỗi người, dù quen hay không biết cần trở nên những nguồn động viên nâng đỡ, thay vì những trông đợi hoàn toàn nơi vị mục tử. Mỗi mục tử là những người thợ của Chúa nhưng là những người thợ yếu hèn, rất cần đến sự chỉ bảo, cầu nguyện và đồng hành.

Ngoài yếu tố chủ quan, khách quan từ người thân, người mục tử còn chịu áp lực từ sự tiếp xúc với xã hội. Đâu đâu vị mục tử cũng được xem là người có tiếng nói trong xã hội, là người bảo vệ đàn chiên. Mục đích thì chính đáng và tốt đẹp nhưng lâu dần có thể gây ra những lưỡng lự nơi vị mục tử, hoặc trở nên thân thiết với những vị có quyền thế hoặc luôn ở tư thế phòng thủ. Đâu mới là cách khôn ngoan, đúng đắn? Đâu mới là cách hợp lòng giáo dân? Những câu hỏi ấy vô tình làm vị mục tử khó xử. Có lẽ không ai cấm những tương quan về mặt chính trị, song liên hệ đến những vấn đề quan trọng hơn, người mục tử luôn cần đến thẩm quyền cao hơn, đại diện hơn của Giáo hội, chứ không một mình một tiếng nói, một mình tự quyết định tất cả.

Cách chung, đời sống linh mục là sự đan xen giữa ân sủng và những thách đố, đan xen giữa những cơ hội phục vụ tốt hơn và những kỳ vọng thái quá, đan xen giữa những áp lực cá nhân và kỳ vọng bên ngoài. Trên hết, có lẽ cần một sự cân bằng giữa tất cả những mong đợi ấy, giữa các bên cũng cần sự vun đắp ơn gọi cho các linh mục. Mỗi vị mục tử cần hiểu rõ và ý thức cách khiêm tốn về bản thân mình, về những giá trị đời tu rút tỉa từ lời dạy của Chúa, về những nghĩa vụ thiêng liêng căn bản để nuôi dưỡng ơn gọi. Bên cạnh đó, mỗi người giáo dân, cách riêng gia đình bạn bè cũng cần hiểu rõ những giá trị đời tu, đồng thời trân trọng cách thực tế mỗi vị mục tử. Cái ta phải đối diện không phải một con người mà là cách thức Chúa thực hiện, qua mỗi vị linh mục, trong thế giới này. Mỗi người mỗi điểm mạnh, mỗi người mỗi điểm yếu, sự kỳ vọng cần đi kèm với sự động viên, góp ý để Giáo hội có được những vị mục tử như lòng Chúa mong ước, những vị mục tử sống tích cực, cống hiến hết mình, bình an và bền đỗ, thay vì những vị chủ chăn phải đau khổ vì căng thẳng, thu mình vì những thất đoạt và lầm lũi vì những hắt hủi.

Lm. Antôn Nguyễn Quang Huy, S.J.